Unutulma hakkı ve KVKK

Küresel arama motorlarının internet ağı genişledikçe web sitelerine kişilerle ilgili veri girişi de o kadar artmaktadır. Bu da bireylerin unutulma hakkı kapsamında kişisel verilerinin silinmesini isteme hakkını gündeme getirmektedir.

Google'a, 3 milyondan fazla web adresini kaldırmak için 845.000'den talep iletilmiştir. Google bu bağlantıların % 45'inin red ettiği ifade ediliyor.

AB'nin üst mahkemesinin verdiği bir kararda, Google'ın küresel olarak unutulma hakkını uygulamak zorunda olmadığına karar verilmiştir.

Bu makalemize Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararı çerçevesinde kişinin unutulma hakkı kavramını inceleyeceğiz. Unutulma hakkının, 6698 Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında veri sorumlusunun kişisel verileri silme yükümlülüğünü ile ilişkisini irdeleyeceğiz.

Unutulma hakkının temeli nedir ?

Kişisel veriler bilişim ortamında paylaşıldığında artık bu ortamda kayıt altına alınmaktadır. Buradan da 3. Kişiler tarafından; reklam, bilgi toplama veya siyasi çalışmalar kapsamında bireyin rızası dışında sınıflandırılıp kullanılmaktadır. Böylece kişinin o an için paylaştığı kişisel verileri rızası dışında kullanılmaktadır.

"Unutulma hakkı", dijital hafızada yer alan bireylere ait rahatsız edici her türlü kişisel içeriğin, yine bireylerin talebi üzerine bir daha geri getirilemeyecek biçimde ortadan kaldırılması/silinmesi olarak tanımlanmıştır. ("Dijital Hafızadan Silinmeyi İstemek: Temel Bir İnsan Hakkı Olarak 'Unutulma Hakkı", Gülener, S., Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Y. 2012, Sa. 102, s. 226)

Kişi, geçmişte yaşadığı bu rahatsız edici bu verinin toplumun hafızasından silinmesini istemesi kendi yararına olduğu gibi bu bilginin dijital ortamda kalması da toplum yararına değildir. Sadece dijital ortamlarda değil basılı eserlerde ve kitaplarda da kişinin verilerinin ve özel hayatının korunması gerekebilir. Özel hayatın gizliliği ihlal edildiğinde de kişilik haklarına saldırı niteliğine dönüşebilir. Ki bunu da hukuk düzeni korumaz.

Unutulma hakkı, geçmişte kişinin kendisinin ve neden olduğu bir olay nedeni ile kişinin geleceğini olumsuz bir şekilde etkilenmesinin engellenmesidir. Burada korunan amaç budur. Kişinin geçmişte yaşadığı olumsuz etkilerden kurtularak geleceğini şekillendirecektir. Bu bireyin yararına olduğu gibi toplumun kalitesi ve gelişmişlik seviyesinin yükselmesine de etkisi vardır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararında unutulma hakkı şöyle tanımlamıştır:

Unutulma hakkı: Üstün bir kamu yararı olmadığı sürece, dijital hafızada yer alan, geçmişte yaşanan olumsuz olayların bir süre sonra unutulmasını, başkalarının bilmesini istemediği kişisel verilerin silinmesini ve yayılmasının önlenmesini isteme hakkı olarak ifade edilebilir

Burada kişiye, geçmişini kontrol etme, belirli hususların geçmişinden silinmesini ve hatırlanmamayı isteme hakkı verilmektedir. Diğer yandan da muhataba buna yönelik önlemleri alma yükümlülüğü yüklemektedir. Örnek olarak; haber doğru da olsa bir kişinin fotoğrafı internette olumsuz haberlere konu olabilir. Kişinin mahkumiyeti ile ilgili bir veri de internete yer alabilir. Ya da kişi hakkında olumsuz bir yorum söz konusu da olabilir. İşte unutulma hakkı yayınlandığı tarihte güncel e doğru da olsa kişiye; bu tür verilerin sınırsız bir şekilde toplum hafızasında yer almasına engel olma hakkı vermektedir. Bunun kavram olarak adı unutulma hakkıdır.

Unutulma hakkı ile ilgili olarak mevzuat hükümlerine genel olarak baktığımızda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin, Özel ve Aile Hayatına Saygı başlığı altında; Herkes özel ve aile hayatına, konutuna ve yazışmalarına saygı gösterilmesi hakkına sahiptir. Bu Hakkın kullanılması ilk müdahalesi ancak müdahalenin yasayla öngörülmüş ve demokratik bir toplumda ulusal güvenlik, kamu güvenliği, ülkenin ekonomik düzenin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için gerekli bir tedbir olması durumunda söz konusu olabilir. Hükmü yer almaktadır.

Anayasamızın, Özel Hayatın Gizliliği başlığını taşıyan 20. Maddesinde; Herkes özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz. Herkes kendisi ile ilgili verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu Hak kendisi ile ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme bu verilere erişme bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar. Kişisel verilerin korunmasına ilişki usul ve esaslar kanunla düzenlenir. Hükmü yer almaktadır

Türk Medeni Kanunu 24'üncü maddesinde de şu hüküm yer almaktadır: Hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse, hakimden saldırıda bulunanlara karşı korunmasını isteyebilir. Kişilik hakkı zedelenen kimsenin rızası daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanun verdiği yetkisinin kullanılması sebeplerinden biri ile haklılık kılınmadıkça kişilik haklarına yapılan her saldırı hukuka aykırıdır. Şeklinde hüküm yer almaktadır.

Kişilik haklarına en çok saldırı web sayfaları vasıtasıyla gelmektedir. Avrupalılar, 2014 yılından beri kendileri hakkındaki hassas kişisel bilgiler içeren web sayfalarının kaldırılmasını talep etme hakkına sahiptir.

Kişilik haklarına saldırı halinde verinin hukuka aykırılığı söz konusudur ve genel hukuk normlarına göre kişinin hakları korunur. Unutulma hakkının özünde ise kural olarak verinin kendisi hukuka aykırılığı değildir. Olumsuz nitelikte kişisel verinin artık, kişi için katlanamayacağı şekilde uzun bir zaman dilimine yayılması ve bu şekilde genel imajının zaman yönünden zarar görmesi söz konusudur.

Mesela kişi, geçmişinde bir hata yapmıştır. Doğal olarak bu olay doğru bir şekilde haber sitelerine konu olmuştur. Ancak o kişi, aradan yıllar geçmiş ve aile bireyleri ile mutlu bir akşam yemeğindedir. Google arama motorunda gezinen torununun kendisi ile ilgili olumsuz nitelikteki bu habere ulaşması kişi için yıkıcı olabilir. Sabık kayıtları bile bir süre sonra silinirken kişinin mahkumiyetine ilişkin haberlerin internette uzun bir süre yer alması kabul edilemez.

Unutulma hakkının KVKK ile ilişkisini anlamak için KVKK’nın kapsam ve kişisel veri kavramına getirdiği tanımları bilmekte fayda vardır.

6698 sayılı KVKK'da kapsam olarak: Bu Kanun hükümleri, kişisel verileri işlenen gerçek kişiler ile bu verileri tamamen veya kısmen otomatik olan ya da herhangi bir veri kayıt sisteminin parçası olmak kaydıyla otomatik olmayan yollarla işleyen gerçek ve tüzel kişiler hakkında uygulanır." şeklinde ifade edilmiştir.

Kişisel veri: "Kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi",

Kişisel verilerin işlenmesi de: "Kişisel verilerin tamamen veya kısmen otomatik olan ya da herhangi bir veri kayıt sisteminin parçası olmak kaydıyla otomatik olmayan yollarla elde edilmesi, kaydedilmesi, depolanması, muhafaza edilmesi, değiştirilmesi, yeniden düzenlenmesi, açıklanması, aktarılması, devralınması, elde edilebilir hâle getirilmesi, sınıflandırılması ya da kullanılmasının engellenmesi gibi veriler üzerinde gerçekleştirilen her türlü işlemi," şeklinde ifade edilmiştir.

Unutulma hakkı ilk kez 2018'de yürürlüğe giren Genel Veri Koruma Yönetmeliği (GDPR)'de yer almıştır. Ülkemizde de 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununun 17. maddesinde: "Bu Kanunun 7 nci maddesi hükmüne aykırı olarak; kişisel verileri silmeyen veya anonim hâle getirmeyenler 5237 sayılı Kanunun 138 inci maddesine göre cezalandırılır." hükmü yer almaktadır.

Kvkk'nın atıfta bulunduğu; Kişisel verilerin silinmesi, yok edilmesi veya anonim hâle getirilmesi" başlıklı 7 nci maddesinde ise; "Bu Kanun ve ilgili diğer kanun hükümlerine uygun olarak işlenmiş olmasına rağmen, işlenmesini gerektiren sebeplerin ortadan kalkması hâlinde kişisel veriler resen veya ilgili kişinin talebi üzerine veri sorumlusu tarafından silinir, yok edilir veya anonim hâle getirilir." hükmü yer almaktadır.

Kanunun, "veri sorumlusu tarafından silinir" ifadesi ile veri sorumlusuna cezai sonuçları olan bir yükümlülük yüklemiştir. Bu, bireylerin uluslararası hukuk tarafından kabul görmüş unutulma hakkının da bir gereğidir.

Unutulma Hakkı da kişinin özel hayatı ile birebir ilişkilidir. Unutulma hakkı, ilk kez, Google Spain SL, Google Inc - Agencia Española de Daececón de Datos, Mario Costeja González (2014) davasında gündeme gelmiştir.

Unutulma hakkı kapsamındaki kişinin, kişisel verileri, tüm bağlantıları yani kişisel verilerin kopyaları da dahil olmak üzere silinmelidir. Çünkü unutulma hakkı ile kişinin özel hayatının gizliliği korunmuş olacaktır. Bireyin kendisine ait bilgi, rızası olmadan açıklanamaz, yaylamaz ve başkaları tarafından ulaşılamaz. Bu bilgilerin mahrem kalması kişinin hukuki menfaatinin bir gereğidir.

Avrupa Adalet Divanı'nın Google ile ilgili verdiği bir kararda üstün kamu yararı olmadığı sürece bir kişinin kişisel verileri, bilimsel dahi olsa bir eserde onun bir haklarına saldırı teşkil edecek tarzda yer almamalıdır. Demektedir.

Unutulma hakkı, kişinin en temel haklarından biri olup; 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ile de güçlendirilmiştir.

İLETİŞİM FORMU

Bizimle iletişime geçmek için lütfen formu eksiksiz doldurun.

Bize Ulaşın

icon

Kartaltepe Mah. Sayfiye Sokak Buget Apt. No: 4 D: 2 Bakırköy/İSTANBUL

telefon +90 212 641 0 500
faks +90 212 641 0 500

google-harita

KONSEPT HUKUK BÜROSU
ÖDEME YAPMAK İÇİN TIKLAYINIZ