Kişisel verilerin koruması kanunun ruhu üzerine (KVKK'nın ruhu)

Montesquieu'nun Kanunların ruhu adlı kitabından esinlenerek KVKK'nın ruhunu anlamaya çalışacağız.

KVKK neden daha önce yoktu ? İhtiyaç neydi ki 2016 yılında bu kanun kabul edildi. KVKK'nın ruhunu anlamak için nereden başlamamız gerekir ?

2016 yılında TBMM'de kabul edilen Kişisel Verilerin Koruması Kanunu (KVKK) üç yıldır yürürlükte. Kişisel veri ihlali halinde yüksek para cezaları ve hapis cezaları nedeniyle önümüzdeki yıllarda en çok konuşulacak kanun KVKK olacaktır.

Kişisel veri kavramı: Bireylerin kimliklerini belirli hale getirmeye elverişli her türlü bilgi olarak basit bir şekilde tanımlansa da tanımdaki "her türlü bilgi" tabiri kafalarda soru işareti bırakmaktadır. Bir kanunun uygulanması ile ilgili bireylerin kafalarında tereddüt olması hukuk güvenliği ilkesi ile bağdaşmaz. Herkes davranışlarının hukuk sonuçlarını önceden bilmesi ve bu kuralların değişmeyeceğine olan inanç hukuk güvenliği ilkesinin vazgeçilmezidir.

Bu çerçevede, Montesquieu'nun Kanunların ruhu adlı kitabından esinlenerek KVKK'nın ruhunu anlamaya çalışacağız.

KVKK neden daha önce yoktu ? İhtiyaç neydi ki 2016 yılında bu kanun kabul edildi. KVKK'nın ruhunu anlamak için nereden başlamamız gerekir ?

KVKK'nın ruhu: Kanunların ruhunu anlamak tabiri yargı mercilerince de kullanılmaktadır. Kanunun görülmekte olan bir davada uygulanmasında bir tereddüt olursa veya kanun maddesinde bir muğlaklık varsa yargı mercilerinin ilk baktığı metin kanunun genel gerekçesidir. Bir kanunun ruhu genel gerekçesidir. Sonrameclis tutanaları daha sonra ise kanunun esinlendiği hukuki metinler ve doktirindir. KVKK'nın ruhunu anlamak için Adalet Komisyonu Raporunu inceledik.

Adalet Komisyonu Raporundaki kanunun genel gerekçesi bize KVKK ile ilgili kafalaraki bütün sorunların cevaplarını veriyor. Sorularımıza yanıtları kanunun genel gerekçesinden tek tek izah etmeye çalışalım.

KVKK'nın yasal dayanağı nedir ? Anayasanın 20 nci maddesinde yapılan düzenlemeyle, kişisel verilerin korunması temel bir insan hakkı olarak güvence altına alınmış ve detayların kanunla düzenlenmesi öngörülmüştür. İşte Anayasanın bu hükmü gereği KVKK çıkarılmıştır.

Anayasanın 20 nci maddesinde bu hükmün yer alması ise Türkiye'nin imzaladığı uluslararası sözleşmelerden kaynaklanan yükümlülükleri olup bu detaylar ayrı bir yazı konusudur.

KVKK hangi toplumsal ihtiyaç nedeniyle çıkarıldı ? Bu ihtiyaç daha önce yok muydu ?

Gelişen teknoloji , sosyal medya kullanımının yaygınlaşması, pazarlama ve reklam anlayışının kişisel alana fazlasıyla müdahale etmesi, kişilerin hassas bilgilerinin sanal dolandırıcılar tarafından ele geçirilmesi beraberinde bireylerin haklarının daha sıkı koruma altına alınmasını gerektirmektedir.

Kanunun genel gerekçesinde bununla ilgili şöyle denilmektedir:

"Günümüzde bu veriler, gerek özel sektör ve gerekse kamu sektörü tarafından bilişim sistemleri üzerinden otomatik yollarla sıkça kullanılmaktadır. Bu bilgilerin kullanılması bireyler ile mal ve hizmet sunanlar bakımından bazı kolaylıklar veya avantajlar sağlasa da, bu durum söz konusu bilgilerin istismar edilme riskini de beraberinde getirmektedir. Bu verilerin yetkisiz kişiler tarafından elde edilmesi, kullanılması ve ifşa edilmesi gerek taraf olduğumuz sözleşmeler ve gerekse Anayasamızda koruma altına alınan temel hakların ihlali olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu iki menfaat arasında makul bir dengenin oluşturulması gerekmektedir.

Kişisel verilerin işlenebilmesi hususunda özel bir kanun ve etkin bir denetim mekanizmasının bulunmaması toplumumuzda olumsuz bir algının oluşmasına sebebiyet vermektedir. Oluşan bu algının ortadan kaldırılması için kişisel verilerin belli şartlar dahilinde işlenmesine, muhafaza edilmesine ve kontrolüne ilişkin esasların belirlenmesi gerekmektedir.

Çağımızda insan haklarının korunması bilincinin gelişmesine paralel olarak, kişisel verilerin korunmasının da önemi her geçen gün artmaktadır. Bu nedenle günümüzde gelişmiş ülkelerde kişisel verilerin korunması alanında detaylı kanuni düzenlemelerin uygulanmakta olduğu görülmektedir.

Buna karşın ülkemizde, kişisel verilerin korunmasına ilişkin alanı bütüncül olarak düzenleyen bir kanun bulunmamakta, bu konuya ilişkin hükümler farklı kanunlarda yer almaktadır. Ayrıca ülkemizde kişisel verilerin işlenmesi sürecini kontrol edecek ve denetleyecek bir kurum da bulunmamaktadır. Bunun bir sonucu olarak, halen kişisel veriler yeterli düzenleme ve denetime tabi olmaksızın, birçok kişi veya kurum tarafından kullanılabilmekte ve bu durum bazı hak ihlallerinin yaşanmasına sebep olabilmektedir."

Devlet zaten değişik kurumları aracılığıyla gerekli denetim ve yaptırım uygularken Kişisel Verileri Koruma Kurumuna neden ihtiyaç duyulmuştur ?

KVKK'nın genel gerekçesini incelediğimizde Kişisel Verileri Koruma Kurumunun varlık kuruluş gerekçesi olarak şunları öğrenmiş oluyoruz:

"Kişisel verilerin korunmasına yönelik uluslararası belgeler gözönüne alındığında; bu konuya ilişkin hazırlanacak kanunda, kişisel verilerin işlenme şartlarının, bireylerin aydınlatılmasının, bu alanı denetleyecek ve düzenleyecek bir otoritenin oluşturulmasının, veri güvenliğine ilişkin gerekli tedbirlerin alınmasının temel ilkeler olarak kabul edildiği görülmektedir.

Kişisel verilerin işlenebilmesi hususunda özel bir kanun ve etkin bir denetim mekanizmasının bulunmaması toplumumuzda olumsuz bir algının oluşmasına sebebiyet vermektedir. Oluşan bu algının ortadan kaldırılması için kişisel verilerin belli şartlar dahilinde işlenmesine, muhafaza edilmesine ve kontrolüne ilişkin esasların belirlenmesi gerekmektedir."

Kişisel Verilerin Koruması Kanununun genel gerekçesinden KVKK'nın ruhunu anlatmaya çalıştık.

KVKK'nın ruhunun özünü ise şu başlıklar altında toplayabiliriz:

  • Açık rıza
  • Aydınlatma yükümlülüğü
  • Amaç ve süre ile sınırlılık
  • İlkelere uygunluk

Av. Kâzım ÜSTÜN, İstanbul

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Not: Bu makaleden kısa alıntı yapmak için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare ve yazının linki eklenmelidir.

"Kişisel verileri koruma kanunun ruhu üzerine (KVKK'nın ruhu) 17.12.2019" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Av. Kâzım Üstün'e aittir.

Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak izin alınmadan makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.

İLETİŞİM FORMU

Bizimle iletişime geçmek için lütfen formu eksiksiz doldurun.

Bize Ulaşın

icon

Kartaltepe Mah. Sayfiye Sokak Buget Apt. No: 4 D: 2 Bakırköy/İSTANBUL

telefon +90 212 641 0 500
faks +90 212 641 0 500

google-harita

KONSEPT HUKUK BÜROSU
ÖDEME YAPMAK İÇİN TIKLAYINIZ