Kripto Paralarda Hukuki Sınıflandırma Sorunu

Kripto Paralarda Hukuki Sınıflandırma Sorunu

news2

Kripto paralarla ilgili yasal düzenleme çalışmaları beraberinde kripto paralarda sınıflandırma sorununu da getirmektedir. Kripto paraları hukuken sınıflandırmak o kadar da kolay bir husus değildir. Zira bir hukuki düzenleme, kendinden önceki hukuki düzenlemelerden veya evrensel hukuki düzenlemelerden ilham alır. Kripto para yeni olduğu için bu konuda evrensel veya milli anlamda hukuki bir altyapısı oluşmamıştır.

Kripto paralarla ilgili hukuki olarak mutabık kalınmış bir tanım bile yoktur. Kripto parayı tanımlamadan Kripto parayı hukuken sınıflandırmak hukuken mantık zincirinde bir hataya yol açacaktır. O halde öncelikle resmi adıyla Kripto paralarla bildiğimiz adıyla Kripto paralarda tanım sorununu çczmemiz hukuki ön sorun teşkil etmektedir.

Tanım’ ın tanımı

Kripto paraların hukuki tanımı sonunu çözmeden önce tanım sorununu çözmek gerekiyor. Aristo, tanım’ı şu şekilde tanımlamıştır. Tanım, en genel ifadesiyle bir şeyin ne olduğunu açıklayan sözdür. Hukuki anlamda tanım; hukuk mevzuatı hiyerarşisi ile çelişmeyecek, ve uygulamada farklı anlamlara gelmeyecek şekilde açık ve sınırlandırılmış olmalıdır.

Bu nedenlerle ülkelerde kripto paraları nasıl tanımlandığı, bundan sonraki hukuki yol haritasının da ipuçlarını vermektedir.

Kripto para nihayetinde Finans piyasasının yakından ilgilendirdiği için Türkiye’de Kripto paralarla ilgili tanım Merkez Bankası tarafından yapılmıştır.

Türkiye’de Kripto paralara ilişkin hukuki tanımı Merkez Bankası’nın çıkardığı bir yönetmelikte geçmektedir. Yönetmelikte Kripto paralar, kripto para kavramı yerine kripto varlık kelimesi kullanılmaktadır. Yönetmelikte kripto para kavramı yerine varlık kelimesinin kullanılması Kripto paraların parasal işlevine yönelik işlemlerin tanınmayacağı anlamına gelmektedir.

Zaten yönetmelikte de kripto paraların ödemelerde doğrudan veya dolaylı şekilde kullanılamayacağı, Doğrudan veya dolaylı şekilde hizmetler konulamayacağı ifade edilmektedir.

Kripto paranın hukuki tanımına geri dönecek olursak; Merkez Bankası Kripto parayı şu şekilde şu şekilde tanımlamaktadır.

16 Nisan 2021 tarih ve 31456 sayılı resmî gazetede yayımlanan; Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmeliğin 3. maddesine göre;

Kripto varlık, dağıtık defter teknolojisi veya benzer bir teknoloji kullanılarak sanal olarak oluşturulup dijital ağlar üzerinden dağıtımı yapılan, ancak itibari para, kaydi para, elektronik para, ödeme aracı, menkul kıymet veya diğer sermaye piyasası aracı olarak nitelendirilmeyen gayri maddi varlıkları ifade eder.

Denilmektedir.

Devletin diğer bir kurumu olan Masak, Kripto paranın tanımında, Merkez Bankası’nın tanımına atıf yaparak onunla paralel bir şekilde kripto parayı gayri maddi varlıklar olarak nitelendirmektedir.

Kripto paraların hukuki olarak sınıflandırması nasıl yapılır?

Hukuk dünyasında akademik olarak Kripto paraların hukuki sınıflandırması dört kategoride ele alınmaktadır. Bunlar:

  1. Nakit
  2. Finansal araç
  3. Maddi olmayan duran varlık
  4. Stok

Kripto paraların hukuki sınıflandırılmasını bu şekilde kabul ettiğimizde her birinin ayrı bir hukuku rejimi olacağı için tâbi olacakları hukuk da ayrı ayrı olacaktır. Mesela; USDT, BUSD gibi itibari para birimine sabitlenmiş stabil coinleri nakit olarak sınıflandırmak mümkün iken hisse senedi ve tahvil özelliği bulunan coinleri finansal araç olarak sınıflandırabiliriz. (Prof. Dr. Ümmühan Aslan, “Kripto Varlıkların Muhasebeleştirilmesi” İstanbul Yeminli Mali Müşavirler Odası),

Yukarıda izah edildiği üzere Kripto paranın doğru şekilde tanımlamadığımız takdirde Kripto paraları da hukuken doğru bir şekilde sınıflandırmamız mümkün değildir? Kripto parayı gayri maddi varlık olarak tanımlarsınız kripto paranın, günümüzdeki teknoloji ile bütünleşmiş yeni tanımını reddetmiş olursunuz. Başka bir deyimle Kripto parayı para olarak görmemek ve evrensel bir para birimi olarak tanımlamamak bunun temeli olan Blockchain teknolojisine karşı gelmekten başka birşey değildir.

Blockchain teknolojisindeki yarışa katılmak ve bunu yatırım yapmak yerine bu teknolojiyi görmezlikten gelmek, bu yönelişi sınırlandırmak geleneksel finansal düzen içerisinde çöküşü de beraberinde getirecektir.

El Salvador, bu gerçeği görmüş ve kripto parayı resmi para birimi olarak kabul eden ilk ülke olmuştur. Türkiye’nin ise kripto parayı gayri maddi varlıklar kavramı içine hapsetmesi, kripto paranın temelindeki Blockchain teknolojisine ilgi duyan yerli yazılımcıların ve teknoloji firmalarının yatırım düşüncelerinin de önünü kesmiştir.

Peki nedir gayri maddi varlıklar? Kripto para bu kavramın içine neden giremez?

Gayri maddi varlıklara şu şekilde örnek verebiliriz:

Patentler,

Sözleşmeye dayalı haklar,

Markalar,

Ticari sırlar,

İşletme değeri,

Lisanslar gibi gibi hakları gayri maddi varlıklara örnek verebiliriz.

Yukarıda sayılan gayri maddi haklar arasında Kripto paraları da eklememiz en başta gerçek hayatla örtüşmemektedir. Zira kripto paralar; işlevi ve finansal piyasasındaki yeri tamamen bu haklardan farklıdır. Sırf siz öyle tanımladığınız diye genel kabul görmüş, zihinlerdeki ve günlük hayattaki uygulamaları baskılamak sonuç vermeyecektir. Bu zorlama, Kripto paralarla ilgili yatırım fırsatlarının kaçırılmasına ve ülkemizdeki yetenekli kişilerin beyin göçüne sebep olacaktır. Bunun önüne geçmek için Kripto paranın, bu konunun tüm tarafları ile müzakere edilerek çıkarılacak kripto paralar kanunu ile tanımlanması gerekir.

Eğer kripto paranın tanımı kanun maddesi ile yapılmazsa bundan sonra yapılacak hukuki düzenlemeler bu yönetmelikteki tanım çerçevesinde gelişecektir.

Kripto para topluluğu bir tanım geliştirip yasa koyuculara önermezse kripto para, hukuken gayri maddi varlıklar olarak kabul görecek ve bu tanım üzerinden zincirleme bir şekilde yanlış süreç ilerleyecektir.

Bu nedenlerle öncelikle Kripto para borsalarının, Kripto para ile ilgili platformlarının, Kripto para ile ilgilenen akademisyen ve yatırımcıların öncelikle kripto parada tanım konusunu ele alması ve bunu yasal düzenleyicilere bir öneri olarak sunmasını tavsiye ederiz. Bu konuda bir fırsatın kaçmak üzere olduğunu ve geriye dönüşün çok zor olacağı kanaatindeyiz. Çünkü kripto paralarda tanım konusu yanlış bir zemine oturtulması halinde bundan sonraki bütün hukuki düzenlemeler bu tanım üzerinden yapılacağı için Kripto para, gerçek hayattaki hukuki karşılığı ile çelişecektir. Bu aynı zamanda kripto paraların hukuki olarak sınıflandırılmasını da zorlaştıracaktır.

Türkiye, geleneksel banka ve sermaye piyasasını rahatlatacak şekilde, Kripto parayı dar tanım içinde gayri maddi varlıklar olarak olarak sınırlandırıp beyin göçüne sebep olmak yerine, kripto paranın arka planındaki Blockchain teknolojisine odaklanmalıdır. Gençlerin Blockchain teknolojisine yönelik ilgisine yatırım yapılmalı ve bunu teşvik edecek yasal düzenlemeler yapılmalıdır. Blockchain temelli milli ürünlerin ortaya çıkması ancak bu şekilde mümkün olabilir. Kripto paralar kanununun bir önce önce gündeme alınması gerekmektedir.

İLETİŞİM FORMU

Bizimle iletişime geçmek için lütfen formu eksiksiz doldurun.

Bize Ulaşın

icon

Bahçelievler Mah. Talatpaşa Cad. No: 42/7 Bahçelievler/İSTANBUL

telefon +90 212 641 0 500
faks +90 212 641 0 500

google-harita

KONSEPT HUKUK BÜROSU
ÖDEME YAPMAK İÇİN TIKLAYINIZ