DAO’lara Hukuk Arayışı

Hukuk, her zaman devrimsel gelişmelerin gerisinde kalmıştır. Blockchain, 2008 yılında bitcoin işlemlerinin arkasındaki dağıtılmış defter olarak ortaya çıktığında Blockchain teknolojisinin bu kadar kısa sürede ilerleyeceğini çok az kişi tahmin etmiştir.

Blockchain hayatımıza ne getirdi?

Blockchain, günlük yaşamımıza, geleneksel altyapı ile desteklenmesi zor olan bir yenilik sunuyor. Dağıtılmış bir ağda;güvenlik, değişmezlik, izlenebilirlik ve şeffaflık.

Blockchain’de, işlemleri doğrulamak için üçüncü bir tarafa ihtiyaç duyulmaması, işlemleri kaydetmek için halka açık bir defter olan bir veritabanı olması sisteme hayranlığı daha da artırdı.

DAO’ların yükselişinin sırrı

Blockchain, bir para birimi ile ilgili kavram değildir. Bitcoin ve diğer dijital dünyasında Finans ve ticari hayatı kökünden değiştirmeye yönelik hayallerimizi tetikleyen yeni nesil bir teknoloji vizyonudur. Bu hayal ve vizyon, aynı hayallerin peşinde koşanların işbirliği ihtiyacı DAO’ların yükselişini hızlandırdı.

Blockchain’in tanımı aslında tam da DAO’ların tanımına uyuyordu. Blockchain aslında ilk çıktığında da DAO idi. Ama bugünkü anlamda gelişmiş bir DAO değildi.

DAO (Merkezi olmayan Özerk Kuruluşlar) nedir?

Web3 DAO konsepti

DAO’ları Web3 DAO olarak nitelendirmek daha doğru bir yaklaşım olacaktır. Zira DAO’ların temelinde Web3 vardır. Web3’süz bir DAO gerçek anlamda bir DAO değildir. Bu yazımızda genel kulanıma paralel olarak DAO kavramını kullansak da kasdetiğimiz “Web3 DAO” kavramıdır,

DAO’lar Blockchain dünyasının merkeziyetçilik vadinin bir yansımasıdır. Merkeziyetsiz Otonom Organizasyon olarak türçeye çevirdiğimiz DAO kavramı önümüzdeki yıllarda da çok konuşulacaktır. Zira DAO’lar; eğitim dahil her türlü organizasyon için kullanılabilir. Evrensel bir Blockchain hukuku oluşmadığı gibi DAO’lara özgü de evrensel bir yönetişim modeli yoktur.

DAO’larda yönetişim

DAO’larda; bir kişi, şirket, kurum ya da kurul tarafından kontrol edilmek yoktur. Bunun yerine kararların oylanması, akıllı sözleşmeler ile uygulanan kurallar eşliğinde DAO üyelerine aittir. DAO’ların geleneksel şirketlerin yerini alan bir tür yeni yüzyıl kooperatifi olarak nitelendirilen de vardır.

DAO’ların hedefi nedir?

Blockchain dünyasının bir ürünü olan DAO’lar genel konsept olarak kripto ve Web 3 faaliyetlerine daha organize bir şekilde odaklanmaktadırlar.

DAO’ları nitelendirme yönelik yaklaşımlar: DAO’lar geleneksel demokrasiden kaçış mıdır?

DAO’ların göze çarpan ilk karakteristik özelliği yönetişim şeklidir. Yönetim denildiğinde de ilk akla gelen geleneksel sistemdeki oylama kullanma yoluyla merkezi bir yönetimin seçilmesidir. DAO’lar, yönetişim şekliyle acaba mevcut demokrasi vaadi ve oylama modellerine bir karşı çıkış mıdır?

Ya da geleneksel şirketlerin yerine ticaret için geliştirilmiş yeni bir ticari işletme modeli midir?

ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyon üyesi M. Peirce, DAO faaliyetindeki artışı biraz ezici olarak nitelendiriyor. Peirce, DAO'lar alanında her şeyin çok hızlı ilerlediğini ifade etmektedir.

DeepDAO adlı bir izleme web sitesine göre, 4.000'den fazla farklı DAO bulunmakta ve DAO hazinelerinde tutulan jeton sayısı milyarlarca doları bulmaktadır.

DAO’larda yönetim ve oy kullanımı nasıl olur?

DAO’larda bir sahip, merkez veya sigortalı çalışanlar yoktur. DAO’larda üyeler vardır. DAO’lar bilgisayar kodu tarafından otomatik olarak yönlendirilen ve kripto jetonlarıyla tekliflere oy veren kullanıcıların oluşturduğu merkezsiz bir topluluktur. Bu yönetişim şekli DAO’ları “merkezi olmayan özerk bir organizasyon” olarak nitelememize yol açmaktadır.

DAO’ların hukuki tanımı var mıdır?

DAO’lar her ne kadar akıllı kontratlarla dijital dünyaya ait bir kavram olsa da üyelerinin yerleşik hukuka tabi olması, parasal hareketlerin yasal şartlara tabi ve izi sürülebilen fiat paraların DAO’lara aktarılması hukukun da DAO’lara yönelik ilgisini çekmiştir

DAO çatısı altında olarak bir araya gelen üyelerin ortaya çıkış amacına göre bu faaliyetin hukuksal düzende de de bir karşılığı olacaktır.

Hukukçuların bile DAO’ların hukuki niteliği konusunda fikir birliğinde olamamasının sebebi DAO’ların yeniliş amaçlarının farklı hukuki zemine çıkıyor olması.

DAO’lar bir tür dijital kooperatif midir?

DAO’lara adi şirket hükümlerinin uygulanmasını isteyen hukukçular vardır. Bunun yanında Ticaret şirketlerine ilişkin hükümlerin uygulanmasına isteyen hukukçular da vardır. Üçüncü olarak DAO’ları bir tür dijital kooperatif benzeri kuruluşlar olarak adlandıran hukukçular da vardır. Bunlara göre DAO’lar bir tür dijital kooperatiflerdir.

DAO’ların hukuktan kaçışı mümkün müdür?

Evet. En basit haliyle eğitim DAO’su olarak ortaya çıkan bir DAO’nun hukukla hiçbir sorunu olmayacaktır. Ancak yatırım DAO’su özellikle üyelerden para toplama, üyelere yatırım tavsiyesi verme ile ilgilenen DAO’ları sermaye piyasası kurumlarının haliyle çok ilgisini çekecektir.

Zira bu alanda faaliyette bulunmak en basit haliyle üyelere yatırım tavsiyesi vermek bile SPK mevzuatına göre lisanslı yetkilendirmeyi gerektiriyor.

Avukatlar'ın DAO'lara hukuki zemin arayışları

Uygulamada DAO’lara özgü hukuki çerçeve için en çok fikir beyin eden, çözüm arayan avukatlardır. Zira bu alanda en çok soru avukatlara yöneltilmektedir. Fiilen faaliyetlerine başlımış hatta tokenizasyon aşamasına gelmiş bir çok DAO, maalesef gri ama bir o kadar da tehlikeli bir alanda bulundugunun farkında değil.

Bu nedenlerle; hukukumuzda kanunu bilmemek mazeret sayılmadığından DAO’ların sürecin başından sonuna kadar DAO alanında çalışmalarını yoğunlaştırmış avukatlardan yardım alarak ilerlemesi ilerde istenmeyen sonuçları minimize edecektir.

Neden DAO Avukatı?

Nasıl ki Blockchain, disiplinler arası bir işbirliğini gerektiren bir alansa DAO’lar da bu işbirliğinde DAO’ların yapısını bilen hukukçulara en çok ihtiyaç duyulan bir alandır. DAO’larda uzmanlaşmak isteyen bir hukukçu; Blockchain teknolojisini, işleyiş şeklini ve akıllı kontratları kodlama düzeyinde olmasa bile genel hatları ile bilmelidir. Bunun yanında, DAO modeline göre; sermeyi piyasası, Borçlar Hukuku, Ticaret Hukuku, vergi mevzuatı, telif hakları ve özellikle KVKK alanında kendini çok iyi yetiştirmelidir.

Bir avukata; DAO’lar hangi hukuki zeminde bulunmaktadırlar? diye bir soru sorulduğunda kesin ve net bir hukuki çerçeve çizmesi daha yolun başında olduğunun bir göstergesidir. Zira bu alan hâlâ hukuki olarak gri bir alandadır.

Kanaatimizce göre DAO’lar, hukuki zemin olarak gri bir alanda bulunmaktadır. DAO’ların her birini ayrı ayrı çıkış amacına göre hukuksal olarak nitelendirmek ve bu amaca göre hukuku o DAO’ya uydurmaya çalışmanın pratikte hiçbir faydası olmayacağı gibi bu durum uzun yıllar sürecek hukuki sorunlara yol açacaktır.

Buna göre önce DAO’nun amaç, vizyon ve sınırlarını tespit ettikten sonra DAO’ya uygun hukuki zemin bulunan ülkeleri araştırmak pratik olarak en iyi çözüm olacaktır.

İLETİŞİM FORMU

Bizimle iletişime geçmek için lütfen formu eksiksiz doldurun.

Bize Ulaşın

icon

Bahçelievler Mah. Talatpaşa Cad. No: 42/7 Bahçelievler/İSTANBUL

telefon +90 212 641 0 500
faks +90 212 641 0 500

google-harita

KONSEPT HUKUK BÜROSU
ÖDEME YAPMAK İÇİN TIKLAYINIZ