Blockchain teknolojisi ve blockchain hukuku

Kripto paralara olan ilgi arttıkça bunun temelindeki Blockchain teknolojisi de hızla yaygınlaşmaya başlamıştır. Bloklar halinde birbirine bağlı olarak gruplandırılan ve her bir bloğun benzersiz bir kriptografi ile kodlandığı yeni teknoloji ile karşı karşıyayız.

Blockchain'deki bu matematiksel algoritmayı her bir blok içeriğini, parmak izi olarak da nitelendirebileceğimiz benzersiz bir işlem olarak görebiliriz.

SHA-256 (256-bit) güvenlik ile bağlanan algoritma sistemi; bilgisayar donanımları, yazılım ve enerji kavramlarını da öne çıkardı. Buna doğal olarak şimdi de Blockchain hukukunu ekleyebiliriz.

Blockchain sisteminin temel fonksiyonu her bir işlemin bir blok işlemi olarak onaylanması, kaydedilmesi ve doğrulamak üzerine bir konsensus oluşmasıdır. Konsensus, matematiksel algoritmaya bağlı olduğu için her bloktaki bir değişiklik bir sonraki blok zinciri de bozacağından hata olasılığını sıfıra indirmektedir.

SHA-256 (256-bit) güvenlik ile bağlanan algoritma sistemi; bilgisayar donanımları, yazılım ve enerji kavramlarını da öne çıkardı. Buna doğal olarak şimdi de Blockchain hukukunu ekleyebiliriz.

Blockchain sisteminin temel fonksiyonu her bir işlemin bir blok işlemi olarak onaylanması, kaydedilmesi ve doğrulamak üzerine bir konsensus oluşmasıdır. Konsensus, matematiksel algoritmaya bağlı olduğu için her bloktaki bir değişiklik bir sonraki blok zinciri de bozacağından hata olasılığını sıfıra indirmektedir.

Blockchain günlük yaşamımızda ne gibi değişikliklere yol açacaktır?

Blockchain sistemini sıradan günlük yaşamımıza şöyle uyarlayabiliriz. Bir kiracı ile kiralayan kira şartlarında anlaştığını varsayalım. Taraflar bu anlaşmayı Blockchain sisteminde bir zincirin parçalarından biri olarak bir günlüğe blok olarak saniyelir içinde kaydedilebilir. Bu kira anlaşması SHA-256 şifreleme güvenliği ile korunacaktır.

Blockchainde kaydedilmiş olan bu veri her zaman doğrulanabilir bir şekilde bu platformda yer alacaktır. Blockchainde yerini almış bir anlaşma başka bir merciye yani noter veya resmi bir kurumun aracılığına veya korumasına ihtiyaç hukuki bir koruma sağlanmış olacaktır.

Bunun örneklerini çoğaltabiliriz. Mesela bir kişinin dava açmak için avukata vekalet vermek için notere gitmektedir. Bu hem maliyete hem de zaman kaybına yol açmaktadır. Bu vekaletnameyi verebilecek noter teşkilatının kurulması da devlete bir maliyete bu maliyetten de vatandaşlara vergi yansımaktadır.

Blockchain teknolojisi ve noterler

Blockchain teknolojisinde avukata verilecek vekaletnamede, avukat ile müvekkili arasındaki yetkilendirme bir akıllı kontrata dönüştürülecektir. Bu hukuki işlemin Blockchain teknolojisinde blok zincir içerisine kaybedilmesi halinde notere ihtiyaç duyulmadan aynı işlevi ve güvenliği sağlayacak vekaletname vermiş olacaktır.

Bu durumda hem noter ücreti ödenmemiş olacak hem de içeriği herkes için hukukin güvenli olacaktır. Böylelikle hem zamandan tasarruf edilmiş olacak hem de hukuki metinlerin belgeleri fiziki olarak kaybolma riski ortadan kalkmış olacaktır. Blockchain teknolojisi kullanan bu işlemde merkezi bir yapı olmadığı için hiçbir şekilde bu vekaletnamenin fiziken kaybolması söz konusu olmayacaktır.

Merkeziyetsiz finans (DeFi) finansal devrime yol açacak

Blockchain teknolojisi bunun gibi; sağlık, sigorta, lojistik ve tapu işlemleri ile şirketler arasındaki her türlü sözleşmeler alanında kullanılabilir. Blockchain teknolojisinin getirdiği ve tüm ekonomiyi etkileyecek bir özelliği de Finans sistemindeki devrimdir. DeFi olarak adlandırılan merkeziyetsiz Finans, bankanın olmadığı ama aynı şekilde bankanın gördüğü fonksiyonu gören bir sisteme doğru dünya evrilmektedir.

Bankanın aracı olarak kullanıldığı geleneksel yöntemde ödemeler, banka üzerinden yapılmaktadır. Burada para transferini yapan kişinin bankaya güvenmesi, bankaya havale ücreti ödemesi ve Yurtiçi yurtdışı transferi göre uzun bekleme süresi karşımıza çıkarmaktadır.

DeFi'nin finans piyasasına getirdiği kolaylıklar

Blockchain teknolojisi üzerinden yapılan finansal işlemlerde her şeyden önce herkesi bir banka gibi merkezi bir finans kurumu olmadığı için yapılan işlem kayıtları Blockchain teknolojisinde dağıtık bir şekilde güvenli bir şekilde tutulur.

İkincisi aracı bir kurum olmadığında masraf ve zamandan tasarruf ederek en ucuz şekilde finansal işlemler yapılabilir.

Yine DeFi sisteminin bir önemli özelliği yapılan işlem kaydının her zaman herkes tarafından teyit edilebildeği bir konsensus şeklinde Blockchain sisteminde yer almasıdır. Tabii ki bu kayıtların değiştirilemeyecek şekilde şifrelenmesi finans piyasasının aradığı güvenilirlik unsuruna da hizmet etmektedir.

Türkiye'de blockchain teknolojisi yatırım olarak insanların ilgisini çekse de Blockchain teknolojisine dayalı dönüşümler o kadar ilerlemiş değildir. Doğal olarak blockchain hukuku da oluşmuş değildir. Dünyada kriptografi alanındaki teknolojik yenilikler hukuku da beraberinde buna ayak uydurmaya zorlamıştır.

Blok zinciri teknolojisi ile tarafların birbirine güvenip güvenmeme endişesini tamamen ortadan kaldırmaktadır. Dolayısıyla hukuk alanında en çok karşılaşılan tarafta hukuki güvenlik sorunu blockchain'de daha baştan çözmüştür.

Blockchain güvenli mi?

Güven unsuru tamamen blockchain teknolojisindeki algoritmaya, onun değiştirilemez kaydına bırakmıştır. blockchain teknolojisinde dağıtılmış depolama mekanizması tüm kullanıcıların verileri eksiksiz ve değiştirilemez olarak birden fazla sunucuda saklamakta ve saldırılara karşı korumaktadır. Blockchain sistemindeki konsensus mekanizması %51 olarak diyebileceğimiz bir sistem üzerine dayandığı için bunu bozacak bir saldırı imkânsıza yakındır.

Blockchain DAO (Merkezi Olmayan Otonom Organizasyon) sistemi ile herhangi bir girdi değeri sabit uzunlukta yeni bir değer üretmek için matematiksel bir algoritma SHA-256 ile şifrelenir. Bunun sonucu ise tersine mühendislikle bunun kırılmısının imkansız olmasıdır.

Blockchain teknolojisi ile dijital haklar daha güvenle korunur.

Web sitelerindeki dijital haklar ve bankacılık çevrimiçi dolandırıcılık ve saldırılara maruz kalabilir. Oysa blockchain dağıtılmış bir defter teknolojisi üzerine bina edildiği için bütün işlemler şifreli bir şekilde kaydedilir. Blockchain'deki bilgiler değiştirilemez.

Dijital hakların yasal sahipliği dijital bir şifreleme teknolojisi ile güvence altına alınır. Hukukun en çok ihtilaflarında biri olan mülkiyet hakkı böylelikle blockchain ile onun değiştirilemez dijital şifrelemesi ile korunmuş olucuktır. Blockchain sisteminde, telif haklarından doğan ihtilaflar da çözmüş olacaktır.

Blockchain, hukuktan bağımsız mıdır?

Blockchain teknolojisi her ne kadar berkeziyetsiz bir zincir işlemlere dayansa hukuktan bağımsız olarak düşünülemez. Kimlik yönetimi, bilgi paylaşımı, kişisel verilerin korunması, aydınlatma formlarının hukuki içeriği genil hukuk kurullarına tabidir.

Kişiler, blockchain'e üye olurken sisteme girdiği kişisel bilgilerin gizliliği ve korunması, blockchain cüzdan kodlarının ele geçirilmesi, akıllı kontratların hazırlanması ve bunların blockchain platformlarına kaydedilmesi hukukun çözeceği konulardır.

Akıllı kontratların açık ve anlaşılır bir hukuki metne dönüştürülmesi blockchain mühendisleri ile blockchain sistemini tanıyan, blockchain alanında uzmanlaşmış avukatlarının birlikte çalışacakları konu başlıklarıdır. günlük yaşamımızdahukukunun oluşması disiplinlerarası bir işbirliği ile mümkündür.

Blockchain hukuku ve disiplinler arası ilişki

Blockchain konusunda uzmanlaşmış avukatlar, yazılım mühendisleri ve bunları istihdam eden blockchain platformları karşılıklı disiplinlerarası bir çalışma ile evrensel bir blockchain hukuku oluşturabilir. Evrensel bir blockchain hukuku, blockchain'in merkeziyetsiz özelliğinin de doğal bir dayatması ya da sonucudur diyebiliriz. Blockchain yazılımcılarının hukukçulara, hukukçuların da yazılım mühendislerini muhtaç olduğu bir alana doğru doğal bir yöneliş vardır.

Her iki disiplinin daha temelde birlikte çalışmaları blockchain teknolojisinin gelişmesine paralel olarak blockchain hukukunun da gelişmesine katkı sağlayacaktır. 26.12.2021

Avukat Kâzım ÜSTÜN, İstanbul

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Bilgi: Bu makaleden kısa alıntı yapmak için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare ve yazının linki eklenmelidir.

"Blockchain teknolojisi kendi hukukunu şekillendirecek" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Av. Kâzım Üstün'e aittir.

Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak izin alınmadan makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.

İLETİŞİM FORMU

Bizimle iletişime geçmek için lütfen formu eksiksiz doldurun.

Bize Ulaşın

icon

Bahçelievler Mah. Talatpaşa Cad. No: 42/7 Bahçelievler/İSTANBUL

telefon +90 212 641 0 500
faks +90 212 641 0 500

google-harita

KONSEPT HUKUK BÜROSU
ÖDEME YAPMAK İÇİN TIKLAYINIZ